Menopoz Döneminde Saç Dökülmesi ve Saç İncelmesi
Kadınlarda menopoz dönemi dışında saç dökülmesi, erkeklere kıyasla daha az görülür. Ancak yaş ilerledikçe kadınlardaki saç kaybı giderek erkeklerdeki dökülme oranlarına yaklaşır. Kadınlarda menopoz öncesi dönemde saç dökülmesinin daha az görülmesinin temel nedeni kadınlık hormonlarıdır. Hormon dengesi, yumurtalıkların çalışmaya başladığı ergenlik döneminde artar ve bu denge yaklaşık 40-45 yaşına kadar korunur.
Bu yaştan sonra yumurtalıkların fonksiyonları zayıflamaya başlar ve hormonal dengeler yeniden değişir. Kadınlarda adet düzeninin bozulmaya başladığı döneme klimakteriyum, tamamen kesildiği döneme ise menopoz adı verilir. Bu dönemden sonra vücutta belirgin hormonal değişiklikler meydana gelir. Bunların en önemlisi östrojen hormonunun ciddi oranda azalmasıdır.
Östrojen hormonu vücudun birçok organında farklı etkiler gösterir. Saçta kaliteyi artırır, parlaklık kazandırır ve dökülmeyi azaltır. Bu hormonun azalması ise saç dökülmesine ve saç kalitesinde belirgin kayba yol açar. Bu nedenle tedavide mutlaka östrojen eksikliği dikkate alınmalıdır.
Menopozda Saçlar Neden Dökülür?
Menopoz döneminde saç dökülmesinin en önemli nedeni östrojen eksikliğidir. Ancak bunun dışında başka faktörler de etkilidir. Diğer bir kadınlık hormonu olan progesteron da azalır fakat saç üzerindeki etkisi östrojene göre daha sınırlıdır.
Yaşla birlikte hücre yenilenme hızı yavaşlar ve doku yenilenmesi azalır. Saç üretimi, keratinosit adı verilen hücrelerin çoğalması ve yenilenmesiyle gerçekleşir. Bu sürecin yavaşlaması saçın zayıflamasına neden olur.
Erkeklik hormonu olan testosteronun göreceli olarak artmasıyla birlikte, saç dökülmesine yol açan DHT hormonunun etkisi artar. DHT, saç köklerine en fazla zarar veren hormondur.
Beslenmenin azalmasına bağlı olarak vücuda alınan L sistin, metiyonin, biotin ve çinko miktarı düşer. Bu durum keratin sentezinin yavaşlamasına yol açar.
Damarların kısmen daralması sonucu saç köklerine giden kan ve besin miktarı azalır. Keratini oluşturan hücrelerin bölünme hızı yavaşlar ve saç daha yavaş uzar. Saçın büyüme, dinlenme ve dökülme evreleri kısalır.
Menopoz Döneminde Saç Dökülmesi Nasıl Önlenir?
Menopoz döneminde saç dökülmesinde en önemli faktör östrojen hormonunun azalmasıdır. Östrojen eksikliğini yan etki oluşturmadan desteklemenin en kolay yolu izoflavon kullanımıdır. İzoflavon, soya fasulyesinden elde edilen bitkisel östrojendir ve menopoz tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Saç dökülmesini azaltmak için ayrıca biotin, L sistin, metiyonin ve keratin takviyeleri alınmalıdır. Bu maddeler uygun dozlarda kullanıldığında menopoz döneminde saçların kalitesi belirgin şekilde artabilir.
Türkiye’de menopoz döneminde görülen saç kayıplarının tedavisi için geliştirilmiş özel formüle sahip ürünlerden biri Menoxpecia tablettir.
Menopozda Saç Dökülmesinde Yapılmaması Gerekenler
Aşırı ısı uygulamalarından kaçınılmalıdır.
Sık boya ve açıcı kullanımı tercih edilmemelidir.
Sert tarama alışkanlığından uzak durulmalıdır.
Bilinçsiz vitamin ve takviye kullanımı yapılmamalıdır.
Menopoz döneminde saç sorunları yalnızca şampuan ve spreylerle giderilemez. Sorunun temeli sistemiktir ve tüm vücudu ilgilendiren bir süreçtir. Bu nedenle tedavi ağızdan alınan takviyelerle desteklenmelidir.
Saç kalitesini korumak için kimyasal işlemler mümkün olduğunca azaltılmalı, saçlar nazik şekilde taranmalı ve kuru saçlara uygun şampuanlar tercih edilmelidir. Badem yağı ve zeytinyağı gibi doğal yağlarla yapılan saç bakımları da destekleyici olabilir.
Menopoz döneminde saç bakımı, bebek saçı hassasiyetinde düşünülmeli ve daha özenli uygulanmalıdır. Bu dönemde amaç yalnızca dökülmeyi azaltmak değil, saçın kalitesini ve dayanıklılığını da artırmak olmalıdır.
Menopozda Saç Telleri Neden İncelir?
Menopoz dönemi, kadın vücudunda hormonal, metabolik ve yapısal birçok değişimin yaşandığı özel bir süreçtir. Bu dönemde en sık şikâyet edilen sorunlardan biri saç incelmesi ve saç dökülmesidir. Menopozda saçlar eski dolgunluğunu kaybedebilir, teller incelir, saç derisi daha görünür hâle gelir ve saç uzama hızı belirgin şekilde yavaşlar.
Bu yazıda menopozda saç incelmesinin nedenleri, nasıl düzeltilebileceği ve hangi vitamin ile takviyelerin gerekli olduğu bilimsel ve anlaşılır bir dille ele alınmaktadır.
Menopozda Saç İncelmesi Nedir?
Menopozda saç incelmesi, saç telinin çapının küçülmesi, saç köklerinin zayıflaması ve saçların seyrekleşmesi ile karakterizedir. Bu durum çoğu zaman yaygın dökülmeden çok saçların hacmini kaybetmesi şeklinde görülür.
Özellikle tepe bölgesi, alın çizgisi arkası ve saç ayrım hattı daha belirgin şekilde etkilenir.
Menopozda saç sağlığını etkileyen nedenler tek bir faktöre bağlı değildir. Çoğu zaman birden fazla mekanizma birlikte rol oynar.
Östrojen hormonunun azalması
Östrojen, saçın büyüme evresini uzatan en önemli kadın hormonudur. Menopozla birlikte östrojen düzeyi düşer ve bunun sonucu olarak saçın büyüme süresi kısalır, daha fazla saç dinlenme evresine girer ve saç telleri incelir. Bu durum menopozda saç incelmesinin en temel nedenidir.
Androjen etkisinin göreceli artışı
Östrojen azalırken androjen hormonlarının özellikle testosteron ve DHT etkisi görece artar. Bu durum saç köklerinde küçülmeye ve erkek tipi dökülmeye benzer bir dağılıma yol açabilir. Genetik yatkınlığı olan kadınlarda menopozda saç incelmesi çok daha belirgin görülür.
Tiroid bozuklukları
Menopoz döneminde hipotiroidi görülme sıklığı artar. Tiroid hormonlarının yetersizliği saçların cansızlaşmasına, kolay kırılmasına ve yaygın incelmeye neden olabilir.
Demir ve vitamin eksiklikleri
Menopoz sonrası dönemde emilim sorunları ve beslenme değişiklikleri sık görülür. Özellikle demir, B12 vitamini, D vitamini ve çinko eksikliği saç köklerinin zayıflamasına yol açar.
Kronik stres ve uyku bozukluğu
Menopoz döneminde anksiyete, uyku düzensizliği ve duygusal dalgalanmalar sık görülür. Kortizol hormonunun yükselmesi saç döngüsünü olumsuz etkiler ve incelmeyi hızlandırır.
Yaşa bağlı hücresel yavaşlama
Yaş ilerledikçe saç köklerindeki hücre yenilenme hızı azalır. Kolajen üretimi düşer ve saç derisi elastikiyetini kaybeder.
Menopozda Saç İncelmesi Nasıl Düzeltilir
Menopozda saç incelmesi tamamen kaçınılmaz değildir. Doğru yaklaşımla belirgin iyileşme sağlanabilir.
Hormon dengesinin desteklenmesi
Azalan östrojen hormonuna bağlı sorunları azaltmak için bitkisel östrojen olarak kabul edilen soya izoflavonu içeren ürünler tercih edilebilir.
Saç derisi sağlığının desteklenmesi
Saç kökü sağlıklı değilse en iyi vitaminler bile etkisiz kalır. Sülfatsız şampuanlar kullanılmalı, saç derisini tahriş etmeyen ürünler tercih edilmeli ve düzenli ama nazik yıkama yapılmalıdır.
Topikal destekler
Kafein içeren losyonlar, bitkisel kök güçlendiriciler, peptid ve aminoasit bazlı serumlar saç tellerinin kalınlaşmasına yardımcı olabilir.
Beslenmenin düzenlenmesi
Saç için gerekli yapı taşları yeterli miktarda alınmalıdır. Yeterli protein, sağlıklı yağlar ve antioksidanlar beslenmede mutlaka yer almalıdır. Bunun yanı sıra keratin, L sistin, metiyonin ve biotin gibi saç kalitesini artıran maddeler ve vitaminler alınmalıdır.
Menopozda Saç İncelmesi İçin Hangi Takviyeler Alınmalı
Takviyeler rastgele değil, olası eksiklikleri gidermeye yönelik içeriklere sahip ürünlerden seçilmelidir. Türkiye’de menopoz dönemine bağlı saç sorunlarının desteklenmesine yönelik üretilen Menoxpecia tablet, dermatologlar tarafından bu dönem için sıkça önerilen gıda takviyelerinden biridir.
Menopozda Saç İncelmesinde Yapılmaması Gerekenler
Aşırı ısı işlemleri uygulanmamalıdır.
Sık boya ve açıcı kullanımı tercih edilmemelidir.
Sert taramadan kaçınılmalıdır.
Bilinçsiz vitamin kullanımı yapılmamalıdır.
Menopoz Dönemine Özel Şampuan Var mı
Menopoz döneminde yaşanan saç sorunlarının temelinde hormon dengesinin değişmesi, saçın kökten beslenmesinin azalması ve hücre yenilenme hızının yavaşlaması gibi nedenler yer alır. Bu nedenle sorun saçın kök yapısıyla ilgilidir. Dışarıdan uygulanan ürünler arasında yalnızca kremler destekleyici olabilir. Şampuanlardan ise temizlik dışında belirgin bir fayda beklemek doğru değildir.
Bu düşünceyle piyasaya sürülen menopoz şampuanları, çoğunlukla yeni bir tüketici kitlesi oluşturma amacı taşır. Şampuanlardan medikal bir etki beklemek yerine saçı kökten besleyecek geniş içerikli saç tabletleri tercih edilebilir. Bölgesel destek için uygun kremler kullanılabilir ve evde hazırlanacak doğal bitkisel yağlarla maske uygulamaları yapılabilir. Bu yöntemlerle elde edilecek olumlu sonuçlar, şampuanlardan beklenen faydanın çok üzerinde olacaktır.
Menopoz Döneminde Cinsel Sorunlar Yaşanır mı
Menopoz döneminin sık karşılaşılan sorunlarından biri de cinsel istekte azalmadır. Erkeklerde testosteron, kadınlarda ise östrojen hormonu cinsel dürtülerin oluşmasında temel rol oynar. Menopozla birlikte östrojen düzeyinin belirgin şekilde azalması, cinsel isteğin de azalmasına yol açar. Bu durum, eşi hâlâ aktif olan kadınlarda psikolojik ve ilişkisel sorunlara neden olabilir.
Bitkisel östrojen olarak kabul edilen izoflavon, östrojenin görevini kısmen üstlenerek bu dönemde azalan cinsel isteğin yeniden artmasına yardımcı olabilir. Bu etki, şekersiz çaya şeker yerine bitkisel tatlandırıcı eklemeye benzetilebilir.
Ayrıca izoflavonun meme kanseri riskini azaltabileceğini gösteren çok sayıda bilimsel çalışma bulunmaktadır. Meme kanserinde en önemli risk faktörlerinden biri östrojen hormonudur. İzoflavonun östrojenin yerine geçerek bu riski düşürebileceği düşünülmektedir.
Menopoz hayatın sonu değil, yeni bir dönemin başlangıcıdır. Bu süreci doğru bilgi ve doğru destekle sağlıklı ve mutlu geçirmek mümkündür.
Referanslar
- Goluch-Koniuszy, Z. S. (2016). Nutrition of women with hair loss problem during the period of menopause. Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 15(1), 56-61.
- Gupta, A. K., Economopoulos, V., Mann, A., Wang, T., & Mirmirani, P. (2025). Menopause and hair loss in women: Exploring the hormonal transition. Maturitas, 198, 108378.
- Mirmirani, P. (2011). Hormonal changes in menopause: do they contribute to a ‘midlife hair crisis’ in women?. British Journal of Dermatology, 165(s3), 7-11.
Merhabalar ben Atilla Kaya, genel cerrahi ve medikal estetik uzmanı olarak İstanbul Bakırköy’de hasta kabulüne devam ediyorum. Tıp eğitimim 1980-1986 yılları arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, uzmanlık eğitimimi ise İstanbul Eğitim Araştırma Hastanesinde tamamladım. Proktoloji alanında binlerce ameliyat tecrübem bulunmaktadır.