Kıl Dönmesi Belirtileri Nelerdir?
Kıl dönmesi başlangıç döneminde hiçbir şikâyet oluşturmayabilir. Bazı kişiler hastalığı yalnızca kuyruk sokumundaki küçük delikleri fark ettiğinde öğrenirken bazı kişilerde ilk belirti akıntı, ağrı veya apse olabilir.
Kıl dönmesinde en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Kuyruk sokumunda bir veya birden fazla küçük delik
- Deri altında şişlik veya sertlik
- İltihaplı, berrak ya da kanlı akıntı
- İç çamaşırında tekrarlayan lekelenme
- Kalçaların arasında kötü koku
- Kuyruk sokumunda ağrı ve hassasiyet
- Oturmakla artan rahatsızlık
- Ciltte kızarıklık, tahriş ve kaşıntı
- Tekrarlayan iltihap veya apse atakları
Bu belirtiler kıl dönmesini düşündürebilir ancak kesin tanı koydurmaz. Anal fistül, hidradenitis suppurativa ve bazı cilt enfeksiyonları da benzer şikâyetlere neden olabileceğinden tanı hekim muayenesiyle konur.
Kıl Dönmesinin İlk Belirtileri Nelerdir?
Hastalığın ilk döneminde ağrı veya belirgin bir şişlik olmayabilir. İki kalça arasındaki orta hatta bulunan küçük çukurlar, iç çamaşırında zaman zaman oluşan lekelenme veya bölgede hafif nem hissi ilk fark edilen bulgular olabilir.
Akıntının veya ağrının bulunmaması, kıl dönmesinin kesin olarak olmadığı anlamına gelmez. Bazı pilonidal sinüsler uzun süre belirti vermeden kalabilir.
Kuyruk Sokumunda Küçük Delikler
İki kalça arasındaki orta hatta görülen küçük çukurlar veya delikler, kıl dönmesinin en karakteristik muayene bulgularındandır. Bir veya birden fazla delik bulunabilir.
Bu açıklıklar bazen toplu iğne başı kadar küçük olduğu için kişi tarafından fark edilmeyebilir. Hastalık ilerlediğinde orta hattaki deliklerin dışında, akıntının geldiği ikincil bir açıklık da gelişebilir.
Akut apse sırasında oluşan şişlik ve kızarıklık küçük deliklerin görülmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle deliklerin fark edilmemesi kıl dönmesini tamamen dışlamaz.
Deri Altında Şişlik
Kuyruk sokumunda deri altında bir sertlik veya şişlik hissedilebilir. Şişliğin büyüklüğü hastalığın yaygınlığına ve iltihap bulunup bulunmamasına göre değişir.
Yavaş gelişen ve hafif rahatsızlık oluşturan bir şişlik kronik hastalıkla ilişkili olabilir. Kısa sürede büyüyen, kızaran ve şiddetli ağrıya neden olan şişlik ise apseyi düşündürür.
Şişliğin büyüklüğüne bakılarak hastalığın ne kadar süredir bulunduğu veya hangi aşamada olduğu kesin olarak belirlenemez.
Kuyruk Sokumundan Akıntı
Kıl dönmesinde orta hat deliklerinden veya sonradan oluşan yan açıklıklardan akıntı gelebilir. Akıntı:
- Berrak veya açık renkli
- Sarı ve iltihaplı
- Pembe ya da kanla karışık
- Kötü kokulu
olabilir.
Akıntı sürekli devam edebileceği gibi zaman zaman azalıp tamamen durmuş gibi de görünebilir. Ancak akıntının kesilmesi, deri altındaki sinüs kanalının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Akıntı; deri altına giren kıllara karşı gelişen yabancı cisim reaksiyonu, kronik iltihap ve bazen enfeksiyon sonucunda oluşur.
Kötü Koku
İltihaplı akıntı ve bölgenin sürekli nemli kalması kötü kokuya neden olabilir. Koku özellikle yoğun akıntısı veya enfeksiyonu bulunan kişilerde daha belirgin olabilir.
Kötü koku tek başına kıl dönmesine özgü değildir. Anal fistül, cilt enfeksiyonları ve bölgenin nemli kalmasına neden olan başka durumlarda da görülebilir.
Kanlı Akıntı
Sinüs kanalındaki hassas iltihap dokusu sürtünme ve basınç nedeniyle kolayca kanayabilir. Bu nedenle akıntının içinde az miktarda kan veya iç çamaşırında pembe-kırmızı lekelenme fark edilebilir.
Tekrarlayan, miktarı artan veya nedeni açıklanamayan kanama önemsiz kabul edilmemelidir. Kanamanın kaynağının belirlenmesi için muayene gerekir.
Ağrı ve Hassasiyet
Kronik kıl dönmesinde hafif hassasiyet, batma hissi veya uzun süre oturmakla artan rahatsızlık görülebilir. Ağrı; iltihaplanma, çevre dokulardaki ödem ve deri altında artan basınçla ilişkili olabilir.
Şiddetli, zonklayıcı ve kısa sürede artan ağrı ise kıl dönmesi apsesini düşündürür.
Tahriş ve Kaşıntı
Sürekli veya tekrarlayan akıntı, çevredeki cildin nemli kalmasına neden olabilir. Bunun sonucunda kızarıklık, yanma, pişik benzeri tahriş ve kaşıntı gelişebilir.
Kaşıntı kıl dönmesine özgü bir belirti değildir. Belirgin veya uzun süren kaşıntıda anal dermatit, mantar enfeksiyonu ve diğer cilt hastalıkları da değerlendirilmelidir.
Kıl Dönmesi Apsesi Nasıl Anlaşılır?
Sinüs kanalının tıkanması ve içeride enfeksiyon gelişmesi sonucunda kıl dönmesi apsesi oluşabilir. Apse belirtileri genellikle kısa süre içerisinde ortaya çıkar ve giderek şiddetlenir.
Kıl dönmesi apsesinde şu belirtiler görülebilir:
- Hızla büyüyen ve gerginleşen şişlik
- Şiddetli veya zonklayıcı ağrı
- Bölgede kızarıklık
- Isı artışı ve belirgin hassasiyet
- Oturmakta veya yürümekte güçlük
- İltihaplı ya da kanlı akıntı
- Ateş ve hâlsizlik
Ateş her hastada görülmez. Bu nedenle ateş bulunmaması apse olmadığı anlamına gelmez.
Apse kendiliğinden boşaldığında ağrı ve şişlik azalabilir. Ancak bu geçici rahatlama, altta bulunan kıl dönmesinin tamamen iyileştiğini göstermez.
Şiddetli ağrı, hızla büyüyen şişlik, yayılan kızarıklık, ateş veya genel durum bozukluğu varsa gecikmeden hekime başvurulmalıdır.
Kıl Dönmesi Belirti Vermeden Bulunabilir mi?
Evet. Bazı kişilerde ağrı, şişlik veya akıntı olmadan yalnızca orta hatta bulunan küçük çukurlar görülebilir. Kişi bu durumu başka bir nedenle yapılan muayene sırasında öğrenebilir.
Belirti vermeyen her pilonidal sinüs için işlem yapılması gerekmez. Takip veya tedavi kararı; muayene bulguları, daha önce apse geçirilip geçirilmediği ve hastalığın günlük yaşamı etkileyip etkilemediği değerlendirilerek verilmelidir.
Kıl Dönmesi Ne Zaman Doktora Gösterilmelidir?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa genel cerrahi değerlendirmesi uygun olur:
- Kuyruk sokumunda delik veya tekrarlayan şişlik fark edilmesi
- Sarı, iltihaplı, kötü kokulu veya kanlı akıntı
- İç çamaşırında tekrarlayan lekelenme
- Oturmakla artan ağrı ve hassasiyet
- Aynı bölgede birden fazla apse atağı geçirilmesi
- Daha önce tedavi edilen kıl dönmesinin tekrar etmesi
- Açık veya iyileşmeyen bir yaranın bulunması
- Şikâyetlerin makat bölgesine çok yakın olması
Kıl dönmesi tanısı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur. Kan tahlili, ultrason veya MR rutin olarak gerekli değildir. Hastalığın anüse yakın olduğu, anal fistülden şüphelenildiği veya muayene bulgularının yeterince açık olmadığı durumlarda ek inceleme gerekebilir.
Kıl Dönmesiyle Karışabilen Hastalıklar
Kuyruk sokumunda ağrı, şişlik veya akıntı her zaman kıl dönmesinden kaynaklanmaz. Benzer belirtiler oluşturan hastalıkların muayenede ayırt edilmesi gerekir.
Anal Fistül ve Perianal Apse
Anal fistülün dış açıklığı genellikle makat çevresindedir ve kanal anal bölgeyle ilişkili olabilir. Anüse yakın yerleşen kıl dönmesiyle karışabilir. Şüpheli durumlarda anorektal muayene ve gerektiğinde görüntüleme yapılabilir.
Hidradenitis Suppurativa
Hidradenitis suppurativa; kalça oluğunun yanı sıra koltuk altı, kasık ve perine gibi bölgelerde tekrarlayan ağrılı şişlikler, apseler ve akıntılı kanallar oluşturabilir.
Koksidini
Koksidini, kuyruk sokumu kemiğinden kaynaklanan ağrıdır. Genellikle ciltte delik, şişlik veya akıntı bulunmaz. Ağrı travma veya uzun süre oturmayla ilişkili olabilir.
Batık ve Cilt Enfeksiyonları
Batık, kıl kökünün yön değiştirerek cilt içine büyümesidir ve pilonidal sinüsten farklıdır. Kıl kökü iltihabı, sivilce ve diğer cilt enfeksiyonları da küçük ve ağrılı şişliklere neden olabilir.
Kıl Dönmesi Belirtileri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Her kuyruk sokumu ağrısı kıl dönmesi midir?
Hayır. Travma, uzun süre oturma, koksidini ve bazı cilt hastalıkları da kuyruk sokumu ağrısına neden olabilir. Kıl dönmesinde ağrıya delik, şişlik veya akıntı gibi cilt bulguları eşlik edebilir.
Kıl dönmesi akıntısı kesilirse hastalık geçmiş olur mu?
Her zaman değil. Akıntı zaman zaman durabilir ancak deri altındaki sinüs kanalı varlığını sürdürebilir. Tekrarlayan akıntı veya şişlik varsa muayene gerekir.
Kıl dönmesi apsesinde mutlaka ateş olur mu?
Hayır. Kıl dönmesi apsesinde ateş bulunmayabilir. Hızla artan ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışı apse açısından daha belirgin bulgulardır.
Kıl dönmesi ultrasonda görülür mü?
Kıl dönmesinin tanısında ultrason rutin olarak gerekli değildir. Muayeneyle hastalığın sınırlarının anlaşılamadığı veya başka bir hastalıktan şüphelenildiği seçilmiş durumlarda ultrason ya da MR kullanılabilir.
Kadınlarda ve erkeklerde belirtiler farklı mıdır?
Temel belirtiler benzerdir. Her iki cinsiyette de delik, akıntı, şişlik, ağrı ve apse görülebilir.
Kıl dönmesinin neden oluştuğu ve tedavi seçeneklerinin nasıl belirlendiği hakkında ayrıntılı bilgi için Kıl Dönmesi Nedir? başlıklı ana rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
- Ojo D, Gallo G, Kleijnen J, et al. European Society of Coloproctology Guidelines for the Management of Pilonidal Disease. British Journal of Surgery. 2024;111(10).
- Johnson EK, Vogel JD, Cowan ML, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons’ Clinical Practice Guidelines for the Management of Pilonidal Disease. Diseases of the Colon and Rectum. 2019;62(2):146-157.
- Gil LA, Deans KJ, Minneci PC. Management of Pilonidal Disease: A Review. JAMA Surgery. 2023;158(8):875-883.
- Aysan E, Ilhan M, Bektas H, et al. Prevalence of Sacrococcygeal Pilonidal Sinus as a Silent Disease. Surgery Today. 2013;43(11):1286-1289.